Rối loạn lo lắng ở trẻ!

E. là người hay lo lắng. Mỗi buổi sáng, bé lo lắng rằng bé sẽ trễ xe buýt, mặc dù bé chưa từng bỏ lỡ lần nào. Và mỗi buổi chiều, bé lại lo lắng rằng bé sẽ không có được chỗ ngồi ưa thích tại bàn ăn trưa, hoặc là có thể có bài kiểm tra miệng bất chợt trong lớp học khoa học và bé chưa chuẩn bị. Buổi tối, bé tiếp tục lo lắng về việc làm bài tập về nhà và nên mặc quần áo gì cho đúng vào ngày hôm sau.

Cha mẹ của E. nghĩ rằng hành vi này là một phần trong quá trình trưởng thành. Nhưng khi giáo viên của con gái họ nói rằng lo lắng của E. đã bắt đầu ảnh hưởng đến lớp cô trong trường học và mối quan hệ với bạn cùng lớp, họ quyết định đã đến lúc phải nói chuyện với bác sĩ về việc tìm kiếm cách để giúp Ella thỏa thuận với lo lắng của bé.

Lo lắng là gì?

Lo lắng thực sự chỉ là một hình thức của sự căng thẳng. Nó có thể được thể hiện trong nhiều cách khác nhau - về thể chất, tình cảm, và trong cách mọi người nhìn nhận thế giới xung quanh họ. Lo lắng chủ yếu là liên quan đến lo lắng về những gì có thể xảy ra - lo lắng về những điều đang đi sai hướng hoặc cảm thấy như bạn đang ở trong một số loại nguy hiểm.

Lo lắng là một phản ứng tự nhiên của con người, và nó thể hiện một chức năng sinh học quan trọng: Đây là một hệ thống báo động được kích hoạt bất cứ khi nào chúng ta nhận thức nguy hiểm hoặc một mối đe dọa. Khi cơ thể và tâm trí phản ứng, chúng ta có thể có những cảm giác như chóng mặt, tim đập nhanh, khó thở, và bàn tay và bàn chân ướt đẫm mồ hôi hoặc run rẩy. Những cảm giác đó - được gọi là phản ứng stress cấp tính - gây ra bởi một lượng cao adrenaline và các hóc môn căng thẳng khác để chuẩn bị cho cơ thể tìm một nơi nghỉ ngơi nhanh chóng hay "thoát" khỏi nguy hiểm.

Phản ứng stress cấp tính xảy ra ngay lập tức. Nhưng nó thường mất thêm một vài giây cho phần tư duy của não (vỏ não) để xử lý tình hình và đánh giá liệu các mối đe dọa là có thật hay không, và nếu có, làm thế nào để xử lý nó. Khi vỏ não gửi tín hiệu toàn rõ ràng, phản ứng stress cấp tính sẽ bị phong tỏa và hệ thần kinh bắt đầu bình tĩnh trở lại.

Lo lắng bình thường


Mọi người đều trải qua cảm giác lo lắng theo thời gian. Những cảm xúc này có thể dao động từ một cảm giác lo lắng nhẹ cho đến hoàn toàn hoảng loạn (hoặc bất cứ mức độ nào nằm giữa), tùy thuộc vào mỗi người và hoàn cảnh.

Đó là tự nhiên khi cảm thấy lo lắng hay căng thẳng đối với mọi lứa tuổi vì các tình huống lạ hoặc khó khăn. Bạn có thể cảm thấy lo lắng khi bạn có một bài thuyết trình lớn tại nơi làm việc hoặc khi cuộc sống trở nên quá bận rộn.

Trẻ em cũng cảm thấy lo lắng khi gặp những tình huống tương tự - ví dụ như khi phải đối mặt với một bài kiểm tra quan trọng hoặc chuyển đổi trường học. Những kinh nghiệm này có thể gây ra sự lo lắng bình thường bởi vì chúng khiến trẻ tập trung vào "những gì nếu": Nếu tôi sai kế hoạch? Những gì xảy ra nếu không đúng kế hoạch?”

Một số lo lắng là bình thường và thậm chí có thể là động cơ thúc đẩy. Nó giúp chúng ta tỉnh táo, tập trung, và sẵn sàng cố gắng hết. Nhưng lo lắng quá mức và xảy ra nhiều thì nó trở nên nghiêm trọng. Nó có thể cản trở khả năng của một ai đó để thực hiện công việc, và trong những trường hợp nghiêm trọng, có thể bắt đầu ảnh hưởng tới những phần tốt và thú vị của cuộc sống.

Rối loạn lo âu


Rối loạn lo âu là một trong những tình trạng sức khỏe tâm lý thông thường nhất. Đó là một phần tất yếu vì tất cả mọi người đều trải qua căng thẳng và lo lắng. Có rất nhiều loại khác nhau của rối loạn lo âu, với các triệu chứng khác nhau. Nhưng tất cả họ đều có một đặc điểm chung - kéo dài, lo lắng dữ dội quá mức so với tình hình hiện tại và ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày và hạnh phúc của một người.

Các triệu chứng của rối loạn lo âu có thể đến đột ngột hoặc có thể xây dựng dần dần và kéo dài. Đôi khi lo lắng tạo ra một cảm giác của doom và linh tính mà dường như đi ra khỏi hư. Trẻ em với vấn đề lo lắng thậm chí có thể không biết nguyên nhân gì gây ra những cảm xúc lo lắng đối với mình.

Chứng rối loạn của trẻ có thể nhận được bao gồm:

  • Lo lắng toàn bộ. Với rối loạn lo âu thông thường này, trẻ em lo lắng quá mức về nhiều thứ, như trường học, sức khỏe hoặc sự an toàn của các thành viên trong gia đình, hoặc trong tương lai nói chung. Chúng luôn luôn có thể nghĩ đến điều tồi tệ nhất có thể xảy ra. Cùng với những lo lắng và sợ hãi, những đứa trẻ có thể có triệu chứng thể chất, như đau đầu, đau bụng, căng cơ, hoặc mệt mỏi. Lo lắng của trẻ có thể khiến chúng phải nghỉ học hoặc tránh xa các hoạt động xã hội. Với lo âu toàn bộ, lo lắng có thể sẽ như một gánh nặng, làm cho cuộc sống trở nên áp lực hoặc mất kiểm soát.
  • Rối loạn ám ảnh cưỡng chế(OCD). Đối với một người bị OCD, lo lắng ở dạng ám ảnh (suy nghĩ quá nhiều) và cưỡng chế (hành động lặp đi lặp lại để cố gắng giải tỏa lo lắng).
  • Ám ảnh sợ. Đây là những nỗi sợ hãi mãnh liệt về những việc hoặc tình huống cụ thể mà vốn không phải là đã nguy hiểm, chẳng hạn như chiều cao, chó, hoặc đi máy bay. Ám ảnh thường làm cho con người tránh những điều họ sợ.
  • Ám ảnh sợ xã hội (lo âu xã hội). Sự lo lắng này được kích hoạt bởi các tình huống xã hội hoặc nói trước mặt người khác. Một hình thức ít phổ biến hơn gọi là chứng im lặng có chọn lựa xảy ra ở một số trẻ em và thanh thiếu niên là quá sợ hãi để nói chuyện trong những tình huống nhất định.
  • Cơn hoảng loạn. Các cơn lo âu có thể xảy ra mà không có lý do rõ ràng. Trong suốt cơn hoảng loạn, một đứa trẻ thường có thể có triệu chứng thể chất đột ngột và dữ dội bao gồm một tim đập mạnh, khó thở, chóng mặt, cảm thấy tê hoặc ngứa ran. Chứng sợ khoảng rộng là một nỗi sợ hãi mãnh liệt khiến một người phải tránh đi đến bất cứ đâu khi cơn hoảng loạn có thể xảy ra.
  • Rối loạn stress sau sang chấn (PTSD). Đây là loại kết quả rối loạn lo âu từ một sự việc đau thương trong quá khứ. Các triệu chứng bao gồm những đoạn hồi tưởng, những cơn ác mộng, sợ hãi, và tránh các sự kiện đau buồn gây ra sự lo lắng.

Nguyên nhân 

Các chuyên gia không biết chính xác những gì gây ra rối loạn lo âu. Một vài điều dường như là nguyên nhân chính, bao gồm di truyền học, sinh hóa não, một phản ứng stress cấp tính quá mức, hoàn cảnh cuộc sống căng thẳng, và hành vi học.

Nếu trong nhà có người mắc rối loạn lo lắng thì khả năng trẻ mắc bệnh cũng khá cao. Điều này có thể liên quan đến gen gây ảnh hưởng đến hóa học trong não và các quy tắc về hóa chất gọi là dẫn truyền thần kinh. Nhưng không phải ai có thành viên gia đình mắc chứng rối loạn lo âu sẽ hình thành các vấn đề liên quan đến sự lo lắng. 

Những điều xảy ra trong cuộc sống của một đứa trẻ có thể hình thành các giai đoạn cho rối loạn lo âu ở trẻ sau này trong đời. Mất mát (giống như cái chết của một người thân hoặc cha mẹ ly dị) và những biến động lớn trong đời (như di chuyển đến một thị trấn mới) là nguyên nhân phổ biến. Trẻ em có tiền sử bị ngược đãi cũng dễ sinh nhiều lo lắng.

Sinh trưởng trong một gia đình mà có người sợ hãi hay lo âu cũng có thể "dạy" một đứa trẻ nhìn thế giới như là một nơi nguy hiểm. Tương tự như vậy, một đứa trẻ lớn lên trong một môi trường thực sự nguy hiểm (ví dụ như có bạo lực trong gia đình hoặc cộng đồng của trẻ) có thể dẫn đến hình thành nỗi sợ hãi hay nhìn nhận theo cách tồi tệ nhất.

Các dấu hiệu và triệu chứng

Mặc dù tất cả trẻ cảm thấy lo âu trong các tình huống nhất định (ngay cả những người sống sót sau chấn thương) nhưng hầu hết không mắc chứng rối loạn lo âu. Tuy nhiên, những người dường như lo lắng sẽ có một hay nhiều dấu hiệu dưới đây:
  • Quá lo lắng hầu hết các ngày trong tuần, và các tuần sau đó. 
  • Khó ngủ vào ban đêm hoặc buồn ngủ vào ban ngày
  • Bồn chồn hoặc mệt mỏi trong giờ thức dậy
  • Khó tập trung
  • Khó chịu
Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày của một đứa trẻ, đặc biệt là việc tập trung ở trường học, ngủ, và ăn uống.

Và trẻ thông thường có xu hướng tránh nói về cách chúng cảm nhận, bởi vì chúng lo lắng rằng những người khác (đặc biệt là cha mẹ của chúng) có thể không hiểu. Chúng sợ bị phán xét hoặc bị xem là yếu kém, sợ hãi, hay "trẻ con". Và mặc dù các bé gái có nhiều khả năng để bày tỏ sự lo lắng của họ, nhưng các bé trai cũng cần điều đó và đôi khi thấy khó để nói ra. Điều này dẫn đến nhiều trẻ em cảm thấy cô đơn hoặc bị hiểu lầm.

Tin tốt là các bác sĩ và chuyên gia trị liệu ngày nay hiểu rõ rối loạn lo âu hơn bao giờ hết, và với cách điều trị, có thể giúp trẻ cảm thấy tốt hơn.

Điều trị


Rối loạn lo âu của trẻ có thể được điều trị bởi một chuyên gia sức khỏe tâm lý. Một bác sĩ chuyên khoa có thể thông qua các triệu chứng, chẩn đoán các rối loạn lo âu cụ thể, và tạo ra một kế hoạch để giúp trẻ đối phó.

Một loại liệu pháp nói chuyện thường được sử dụng là liệu pháp nhận thức hành vi, (CBT). Trong CBT, trẻ tìm ra những cách thức mới để suy nghĩ và hành động trong các tình huống có thể gây ra sự lo lắng, và để xoay xở và đối phó với sự căng thẳng. Các nhà trị liệu hỗ trợ, hướng dẫn và dạy trẻ các kỹ năng đối phó mới, chẳng hạn như kỹ thuật thư giãn hoặc các bài tập hít thở. Đôi khi, nhưng không phải luôn luôn, thuốc được sử dụng như là một phần trong việc điều trị lo âu.

Giúp con bạn đối mặt với chứng lo âu

Cách tốt nhất để giúp con bạn là nhận thức vấn đề theo cách không phán xét và có tính chất hỗ trợ. Nói chuyện cởi mở về các triệu chứng của trẻ và thực sự cố gắng để giúp trẻ hiểu lo âu đang ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày như thế nào. Bạn cũng nên nói chuyện với những lớn khác, như giáo viên và huấn luyện viên vì nó cũng hỗ trợ cho cuộc sống của trẻ.

Hãy kiên nhẫn và tích cực khi con bạn trải qua điều trị và tìm những cách thức mới để đối phó. Đôi khi nói chuyện với con bạn về căng thẳng của bạn và làm thế nào bạn đã có thể vượt qua chúng cũng giúp đỡ được trẻ. Nhắc nhở con bạn hãy buông lo lắng xuống và dành thời gian cho niềm vui và hạnh phúc.

Hãy yên tâm rằng với sự chăm sóc đúng cách, con bạn có thể vượt qua sự lo lắng và học cách sẵn sàng và thoải mái đối mặt với tương lai.

Bé Khỏe Bé Ngoan dịch và tập hợp những bài viết hay liên quan đến những vấn đề ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và tâm lý của trẻ từ khi còn nằm trong bụng mẹ cho đến 15 tuổi. Những thông tin trên Bé Khỏe Bé Ngoan hoàn toàn miễn phí và chỉ mang tính chất tham khảo. Việc chữa bệnh và dùng thuốc phải tuân theo sự hướng dẫn của bác sĩ.

© 2013 BKBN. All rights resevered. Designed by Templateism